09 Specifieke werkzaamheden
 >  Lawaai
Introductie

Geluid is overal om ons heen. Soms wordt geluid lawaai en dan is het oppassen geblazen. Te veel geluid geeft gehoorschade. Dat merk je niet gelijk, maar pas later. Als je schade aan je gehoor hebt opgelopen, is er niets meer aan te doen. Ook een gehoorapparaat biedt dan geen uitkomst. Zorg dat je gehoor goed blijft en weet hoe je verstandig werkt.

Werken met machines of elektrisch gereedschap kan schadelijk zijn voor het gehoor. Als je langdurig aan hard geluid wordt blootgesteld, kan dit leiden tot blijvende gehoorschade. 

De norm voor schadelijk geluid voor een achturige werkdag ligt op een gemiddeld geluidsniveau van 80 dB(A).

Hoe herken je schadelijk geluid? Wanneer je op één meter afstand staat en je kunt, met normaal stemgeluid, de ander niet goed verstaan dan is het geluidsniveau hoger dan 85dB(A)

  • Een normaal gesprek voeren levert een geluidsniveau op van circa 60dB(A)
  • Het gemiddelde geluidsniveau op een bouwplaats is 90 dB(A)!

  • De pijngrens ligt boven 120 DB(A).

Bij blootstelling van meer dan 80 dB(A) is het dragen van gehoorbescherming verplicht!

Geluidssterkte wordt uitgedrukt in decibels. Een geluidsniveau vanaf 80 decibel (te vergelijken met het lawaai van voorbijrazend verkeer op de snelweg) kan al schadelijk zijn. 

Gehoorbeschadiging hoeft niet alleen het gevolg te zijn van de hele werkdag in een lawaaierige omgeving werken. Ook wanneer je dagelijks maximaal één uur onbeschermd blootstaat aan het geluid van bijvoorbeeld timmeren of boren, kun je al gehoorschade oplopen! Veel machines en installaties zijn tegenwoordig voorzien van geluiddempers. Toch zijn er talloze werkzaamheden waarbij geluiddemping onmogelijk is en je het risico loopt je gehoor te beschadigen. Denk daarbij aan: 

• hakken en zagen; 

• het werken met een slijptol of slagtol; 

• perslucht blazen en stralen; 

• het werken met elektrische lasapparatuur; 

• hogedruk-reinigen; 

• het werken met of in de buurt van ongedempte compressoren en uitstoominstallaties.

Risico's > Wat kan er gebeuren?

Geluid is schadelijk bij een blootstelling aan 80dB(A) of meer over een achturige werkdag.

De gevolgen

Incidentele blootstelling aan schadelijk geluid kan leiden tot:

  • Tijdelijk gehoorverlies;
  • Oorsuizingen;
  • Het horen van pieptonen.

Voortdurende blootstelling aan schadelijk geluid kan leiden tot:

  • Blijvend gehoorverlies;
  • Stress of psychische klachten.

Blijvend gehoorverlies 

  • Je kunt geen hoge tonen of zachte geluiden meer horen;
  • Je hebt moeite met telefoneren;
  • Je hebt moeite om een gesprek te voeren in een rumoerige ruimte;
  • Je hoort soms fluit-, piep of bromtonen.

Meer onbekend, maar wel herkenbaar als we erover nadenken, zijn de gevolgen zoals:

  • Vermoeidheid;
  • Concentratiestoornissen;
  • Belemmeringen in gesprekken en risico op miscommunicatie;
  • Kans op ongevallen doordat waarschuwingssignalen kunnen wegvallen.

Deze gevolgen kunnen op hun beurt op de werkvloer leiden tot ongevallen of productieverlies; maar leiden ook tot verminderd welbevinden, ook in je privé tijd.
Vermoeidheid na een lange werkdag is normaal; maar geluidsblootstelling zorgt ervoor dat de vermoeidheid nog meer toeneemt. 

Maatregelen > Wat moet je doen?

Bron aanpak:

  • Gebruik omkastingen en geluiddempende materialen;
  • Zet machines en compressoren uit als je ze niet gebruikt;
  • Zorg voor goed onderhoud aan machines en gereedschap, zodat er geen onderdelen gaan rammelen;
  • Klem werkstukken vast, zodat ze niet gaan trillen;
  • Houd omkastingen en afschermingen bij machines dicht en laat dempers op gereedschap zitten
  • Zet de radio niet te hard 

Collectieve voorziening:

  • Markeringen die zijn aangebracht op gereedschap en machines: "Gehoorbescherming verplicht"

Persoonlijke bescherming:

Er zijn drie soorten gehoorbeschermers:

• Oorpluggen, dopjes, of stopjes die in de gehoorgang worden geplaatst. Ze worden niet altijd goed in het gehoorkanaal ingebracht, waardoor onvoldoende demping optreedt en dus gehoorschade kan ontstaan. Ook zijn ze niet altijd hygiënisch, waardoor gezondheidsklachten kunnen optreden.  

• Gehoorkappen die als koptelefoons worden gedragen. Als deze de oren goed omsluiten, dan is een demping met 30 dB(A) mogelijk. Het dragen van gehoorkappen kan verhitting van de oren veroorzaken. Ook isolatie van de omgeving (en resoneren van eigen bewegingsgeluid) kunnen hinderlijke bijeffecten van het dragen van gehoorkappen zijn. 

• Otoplastieken zijn op maat gemaakte oordoppen die bescherming kunnen bieden oplopend tot 30 dB(A). Meestal worden ze afgestemd op de demping die noodzakelijk is op de werkplek, zodat ze niet meer dempen dan strikt noodzakelijk. Indoen mogelijk worden ze afgestemd op het soort geluid dat gedempt moet worden (vooral bepaalde tonen of muziek) Het blijft dan bijvoorbeeld mogelijk om een gesprek te voeren. Hierdoor stijgt het draagcomfort. Wel moeten de otoplastieken regelmatig worden gecontroleerd op lekkage en voldoende dempende eigenschappen.


Afhankelijk van de situatie kies je de beste bescherming bij de omstandigheden, soms moet je dus wisselen.

Tips > Voor meer informatie

Werknemers meten zelf schadelijk geluid op de werkvloer

Meet de herrie op je werk met de FNV Decibelmeter! Met deze gratis app kun je zien aan welk geluidsvolume je wordt blootgesteld op je werk. Je krijgt meteen advies met betrekking tot je werksituatie: is het nog veilig of niet? Via de microfoon van je telefoon kun je geluidsvolume in decibel (dB) meten. Of de herrie schadelijk is voor je oren, hangt af van het volume en de tijdsduur. De FNV Decibelmeter is gratis verkrijgbaar in de app-store voor zowel de Iphone als androïd toestellen.


  • Voor het bestellen van otoplastieken zie de regelingen op de KAM pagina van Mijn Kuijpers.


Scan de volgende code met de app om deze toolbox te bekijken.