06 Gevaarlijke stoffen - Organisme
 >  Gebruik van Di-isocyanaten
Introductie

Di-isocyanaten komen in tal van producten voor. Maar het gebruik ervan is niet zonder risico. Hieronder volgt een nadere toelichting wat di-isocyanaten zijn, waar en hoe je deze tegenkomt en wat je moet doen ten behoeve van je gezondheid.

Wat zijn di-isocyanaten?

Di-isocyanaten zijn stoffen die behoren tot een familie van zeer reactieve chemicaliën. Deze chemische stoffen worden op grote schaal gebruikt voor de productie van polyurethaanproducten – of te wel PU-producten.

PU-producten kennen verschillende toepassingen. Isolatieschuim (ook wel PUR genoemd) is misschien wel de bekendste, maar ook lijmen, vezels en coatings zoals verf en vernis bevatten diisocyanaten. Vooral de auto-industrie en bouwsector maken gebruik van PU-producten.

Op de verpakking van producten met di-isocyanaten die worden verkocht na 24 februari 2022 moet de volgende zin staan: ‘Per 24 augustus 2023 moet voor industrieel of beroepsmatig gebruik een passende opleiding zijn voltooid.’

Risico's > Wat kan er gebeuren?

Di-isocyanaten zijn sterk irriterende stoffen voor de longen, de slijmvliezen van de ogen en het maagdarmkanaal.

Er is vooral gevaar voor sensibilisatie: dit houdt in dat zodra je in contact komt met de stof, dan kan je er allergisch voor worden. Dat kan ook nog gebeuren als je al jarenlang zonder problemen ermee hebt gewerkt. Als je eenmaal allergisch bent, krijg je last bij iedere blootstelling, zelfs als het maar om kleine hoeveelheden gaat. Bij een volgende blootstelling kunnen de reacties heviger worden, en kunnen er zelfs ademhalingsproblemen optreden.

Dit zijn de meest voorkomende gezondheidsrisico’s:

  • Beroepsastma;
  • Benauwdheid;
  • Longklachten;
  • COPD (Chronic Obstructive Pulmonary Disease, chronische longziekte gekenmerkt door vernauwing van de luchtwegen en longbeschadiging);
  • Allergische (huid)reacties zoals eczeem;
  • Oog- en luchtwegirritaties;
  • Opgezwollen ledematen.

Hoe meet je di-isocyanaten?

Er zijn verschillende soorten di-isocyanaten, met allemaal hun eigen grenswaarden. Het blootstellingsniveau kan gemeten worden door een preventieadviseur of specialist arbeidshygiëne.

Maatregelen > Wat moet je doen?

Wat zijn de preventiemaatregelen?

Overweeg om te beginnen materialen te gebruiken die geen di-isocyanaten bevatten. Is dat geen optie, dan dienen onderstaande preventiemaatregelen (volgens de Arbeidshygiënische strategie) in opvolgende volgorde genomen te worden:

  • Technische maatregelen: voorzie bijvoorbeeld gesloten (spuit)cabines waar medewerkers niet in aanraking kunnen komen met de di-isocyanaten. Zorg voor voldoende ventilatie en een mechanische afzuigingsinstallatie die correct wordt onderhouden.
  • Organisatorische maatregelen: zorg voor taakroulatie bij deze werkzaamheden. Hierdoor zal de dagelijkse blootstelling afnemen.
  • Opleiding: vanaf 24 augustus is een opleiding verplicht om met deze producten te mogen werken. De basisopleiding zal verder ingaan op de risico’s en de benodigde preventiemaatregelen (zie voor nadere toelichting punt 5 en 6).
  • Persoonlijke beschermingsmiddelen: denk aan handschoenen, beschermende kleding en ademhalingsbescherming.
  • Vanuit de website waar de online opleiding is te volgen, zijn ook veiligheidsposters opgesteld hoe op een eenvoudige wijze omgegaan moet worden met di-isocyanaten. Print deze uit en hang deze zichtbaar op je werklocatie.

Vanaf wanneer is de opleiding verplicht?

​​​​​​​De verplichting tot het volgen van een opleiding voor het werken met di-isocyanaten geldt zodra er di-isocyanaten in een product zitten die 0,1% of meer van het gewicht uitmaken. Het gaat hierbij om industriële of beroepsmatige gebruikers (werknemers dus). De opleiding geldt dus niet alleen voor Kuijpers medewerkers, maar ook voor onze uitzendkrachten, ZZP-ers en stagiairs die met di-isocyanaten in aanraking kunnen komen. Medewerkers van onderaannemers moeten de opleiding zelf regelen. De opleiding geldt vanaf het eerste moment dat je met deze stoffen gaat werken.

Binnen Kuijpers zal worden bijgehouden of je de cursus hebt gevolgd en we zullen een kopie van je cursuscertificaat bewaren (als je deze naar de opleidingscoördinator hebt toegestuurd per email). Een inspecteur van de Arbeidsinspectie kan op je werk hier naar vragen. Een certificaat is vijf jaar geldig.

Deze wettelijke verplichting volgt uit de Europese verordening 2020/1149/EU, ook wel bekend onder de naam REACH (= Registration, Evaluation, Authorisation and Restriction of Chemicals Regulation). REACH heeft als doel om de risico’s te beheersen van chemische stoffen, zoals de risico's op ongevallen, gezondheidsschade bij werknemers en consumenten, en schade aan het milieu.

Volgen opleiding binnen Kuijpers

Zoals reeds verwoord dien je bij het gebruik van di-isocyanaten een opleiding te volgen.

Dit is een online training.

Maar hoe gaat dit in zijn werk? Hieronder volgt een korte instructie voor het volgen van deze opleiding.

  • Neem per mail contact op met Lindsay van Rooij (lrooij@kuijpers.com) en geef door dat je de online training voor di-isocyanaten wilt gaan volgen.
  • Je krijgt van haar een bericht met uitleg hoe je de training kunt volgen.
  • De training duurt ongeveer 45 minuten dus houd daar rekening mee.
  • Zodra de opleiding succesvol is afgerond, sla je de digitale bevestiging van de opleiding op, en mail deze vervolgens naar Lindsay van Rooij.
  • Zij zal de opleiding registreren. De opleiding is 5 jaar geldig. Zodra deze 5 jaar bijna voorbij zijn, zal je opnieuw een email ontvangen om een herhaling te doen van de opleiding.



Tips > Voor meer informatie

Om een indruk te krijgen welke stoffen onder andere tot de di-isocyanaten vallen, zie de volgende hyperlink: Safe use of Diisocyanates - Diisocyanaten volgens REACH (safeusediisocyanates.eu). Deze lijst is niet volledig.


Scan de volgende code met de app om deze toolbox te bekijken.